Þú átt rétt á upplýsingum á máli sem þú skilur!
Orðabanki
Dæmi um orð
Samkynhneigð
Manneskja sem er hrifin af fólki sem er af sama kyni og hún sjálf.
Hommi er karlmaður sem er hrifinn af karlmönnum.
Lesbía er kona sem er hrifin af konum.
Samkynhneigt fólk er hinsegin fólk.
Kynleiðrétting
Kyn-leiðrétting er ferli sem sumt trans fólk fer í gegnum
til að leiðrétta kyn sitt.
Sem dæmi þá upplifir manneskja sig eins og karlmann
en þegar hann fæddist héldu allir að það væri stelpa.
Þá vill fólk oft laga líkama sinn
svo líkaminn passi betur við það hvernig fólkinu líður.
Kyn-leiðrétting getur til dæmis verið
að fólk taki lyf til að breyta röddinni, hárinu og svoleiðis.
Sumt fólk fer í skurðaðgerð til að laga líkama sinn.
Til dæmis að breyta píkunni í typpi, eða taka brjóstin af.
Það er ekki nauðsynlegt að fara í aðgerðir til að vera trans.
Trans fólk er hinsegin fólk.
Tölva
Tölva er vél sem getur geymt og unnið með allskyns upplýsingar.
Við segjum að tölva vinni með gögn.
Tölvur geta til dæmis:
- geymt upplýsingar
- reiknað
- sýnt upplýsingar
Tölvur geta unnið með tölustafi og myndir
og texta og gert allskyns útreikninga.
Tölvur geta sýnt upplýsingar á skjá
og þær geta sent gögn í aðrar tölvur.
Tölvur eru litlar og stórar.
Það eru litlar tölvur inni í símum.
Þær sjá um öll verkefnin sem við gerum í símanum.
Þegar við skrifum tölustafi getur tölvan reiknað fyrir okkur.
Tölvan getur líka notað tölustafi til að hringja.
Þá notar tölvan tölustafina sem símanúmer.
Tölva í síma getur líka sýnt myndir og myndbönd
og stjórnað myndavélinni í símanum.
Tölvan getur líka spilað hljóð og tónlist
og leyft okkur að spila tölvuleiki.
Það eru líka tölvur í flugvélum.
Í flugvél er tölva notuð af fólkinu sem stjórnar flugvélinni.
Tölvan reiknar til dæmis hversu langt er eftir af flugtímanum
og sýnir veðrið.
Stýrið í flugvélinni er tengt við tölvu.
Þessi tölva:
- geymir upplýsingar um hversu hratt flugvélin flýgur
- sýnir hversu langt er þangað til flugvélin kemur á áfangastað
- sýnir hvernig veður er
- og allskyns fleira
Þegar farþegar nota skjá á sætinu fyrir framan sig
til dæmis til að horfa á bíómynd
þá eru farþegarnir líka að nota tölvu.
Þegar við förum í banka og tökum númer til að bíða
er skjár sem sýnir hvaða númer er núna verið að afgreiða.
Þegar það er komið að okkur kemur númerið okkar á skjáinn.
Það er tölva sem sér um þetta.
Hún prentar út númer fyrir okkur.
Þegar við tökum númerið veit tölvan að þetta númer er komið í biðröðina.
Starfsfólkið í bankanum ýtir á takka þegar þau eru tilbúin að fá næsta viðskiptavin
og þá sendast skilaboð til tölvunnar sem athugar hvaða númer er næst.
Hvað getur tölva geymt?
Tölva getur geymt upplýsingar og gögn.
Gögn eru til dæmis:
- bókstafir
- tölustafir
- myndir
- tákn
Tölvan notar þetta til að reikna eða sýna á skjá.
Úr hverju er tölva búin til?
Tölva er búin til úr mjög mörgum litlum hlutum sem eru tengdir saman.
Hver hlutur er með sitt hlutverk
og hjálpar til við að reikna eða sýna myndir.
Þegar tölvan vinnur sendir hún skilaboð til allra þessara hluta.
Sumir þessir hlutir líta út eins og litlir kubbar
og eru stundum kallaðir tölvu-kubbar.
Tölvan þarf rafmagn til að senda skilaboð til allra þessara tölvu-kubba.
Tölvan geymir allt í minninu sínu
sem við köllum tölvu-minni.
Í tölvu-minninu geymir tölvan allt sem hún kann að gera
og líka allt sem við viljum að tölvan geymi fyrir okkur.
Til dæmis ljósmyndir og myndbönd.
Mannréttindi
Mann-réttindi eru réttindi alls fólks í heiminum.
Þetta eru réttindi sem þú átt að hafa alltaf og alls staðar.
Sama hver þú ert og sama hvernig þú ert.
- Sama þó þú þurfir aðstoð
- Sama þó þú getir ekki lesið eða skrifað
- Sama þó þú hafir annan húðlit
Þú átt sömu réttindi og allt annað fólk.
- Sama þó þú elskir manneskju af sama kyni
- Sama þú þú sért fötluð
- Sama þó þú talir annað tungumál en íslensku